Pomacy
Świat dopiero niedawno zaczął przemieniać się w globalną wioskę. Jeszcze kilkadziesiąt lat temu w poszczególnych regionach żyli ich rdzenni mieszkańcy, przemieszanie kulturowe dotyczyło zaś wyłącznie największych miast. Warto wiedzieć, że – jak polski Śląsk górali – tak i Rodopy miały i mają przecież wciąż swoich rdzennych mieszkańców, których liczebność – co prawda – z czasem systematycznie maleje. To Pomacy, stanowiący dzisiaj zaledwie niecałe 3 procent ludności Bułgarii.
Pomacy, zamieszkujący obecnie prawie wyłącznie obszar Rodopów – to grupa etniczna, wywodząca się od dawnych bułgarskich pasterzy. Według jednych szacunków liczą sobie obecnie 450 tysięcy przedstawicieli, według innych zaś około 300 tysięcy. Fakt pozostaje faktem, na terenie Bułgarii żyje obecnie około 200 tysięcy Pomaków, w Grecji natomiast około 50 tysięcy. Pozostali – niewielkimi grupkami – rozsiani są po terytoriach Macedonii i Turcji. I choć rdzennie bułgarscy, Pomacy wyznawali islam.
Dlaczego akurat islam, nie zaś – jak niemal 80% Bułgarów – prawosławie? Przyczyniły się do tego względy historyczne. Sięgnąć należy wstecz do końca XIV wieku, kiedy terytorium dzisiejszej Bułgarii podlegało tureckiemu panowaniu. Wtedy też ludność pasterska – bezpośredni przodkowie Pomaków – zmuszeni byli sukcesywnie zmieniać swą religię. Można sprzeczać się co do interpretacji, czy robili to dobrowolnie czy pod przymusem, niemniej wyznawanie islamu w owych czasach przynosiło wiele korzyści, głównie majątkowych. Islamiści zwolnieni byli od tzw. podatku od innowierstwa, mogli poza tym nabywać ziemię. Nic dziwnego zatem, że ówcześni pasterze tak licznie przyjęli islam.
W późniejszych czasach Pomacy nie mieli jednak łatwo. W rzeczywistości ich sytuacja na dobre poprawiła się dopiero z końcem XX wieku. Do tego czasu pozostawali oni swego rodzaju plemieniem wyklętym – innowierstwo wykluczało ich z przynależności do bułgarskiego społeczeństwa, nieznajomość języka zaś – z tureckiego. W konsekwencji skończyło się jak zwykle w cywilizowanym przecież świecie, Europie – masowymi prześladowaniami. Wszakże jednak dzisiaj Pomacy na nowo zyskali prawo do zachowania odrębności kulturowej.